2018        ,                                 27                                            

 

Yangiliklar

News






































 

GISMETEO:   .
GISMETEO:   .

 

 Y a n g i l i k l a r

Ozbekiston avtomobil sanoati: Yangiliklar, ozgarishlar, rejalar

 

 

Ozbekistonda dunyoga mashhur koplab brendlarning avtomobil rusumlarini, shuningdek, elektromobil ham ishlab chikarish moljallanmokda.

Ozavtosanoat AJ rah-barlarining sozlariga qaraganda, tarmoqni monopo-liyadan chiqarish boyicha oziga xos jarayon boshlangan. Bunda yirik xorijiy avtomo-bilsozlik kompaniyalari bilan hamkorlikni kengayti-rish, hatto Ozbekistonda olamga mashhur brendlarning turli rusumlarini ishlab chiqarishni yolga qoyish ham kozda tutilgan. Ana shu yonalishdagi ishlar bir qator loyihalar doirasida boshlab yuborildi. Jizzax EIZda Pejo bokser va Pejo ekspert singari bir necha modifikatsiyalar tayyorlash moljallangan Uzbekistan Peugeot Citroen

Automotive ozbek fransuz avtomobil zavodini ishga tushirish borasida qurilish-montaj ishlarining 80 foi-zi bajarib bolindi. Davlat rahbarining qurilishni tez-lashtirish haqidagi topshi-rigidan song jadvalga tuza-tish kiritildi. Agar jahon tajribasida avtomobil sa-noatidagi bu kabi loyiha-larni royobga chiqarish uchun ortacha ikki yil vaqt ketsa, Ozavtosanoat vakillari av-tozavodni, avval rejalashti-rilganidek, kelasi yilning birinchi choragida emas, balki shu yil oxiridayoq ishga tushirish niyatida.

Samarqanddagi UzAutoTrailer zavodida esa KamAZ yuk avtomo-billarining bir necha modeli yi-giladi. Ayni paytda extiyot qism-larni Rossiyadan yetkazib berish bilan birga, ularning bazilari-ni Ozbekistondagi korxonalarda ishlab chiqarishni yolga qoyish re-jalashtirilmoqtsa. Yaqin vakt ichi-da Namangan viloyatida ham Hyundai markasi ostida yuk av-tomobillari va avtobuslar tay-yorlash boshlanadi. Loyihaga kora, korxona konveyerlarida 1 tonna-dan 50 tonnagacha bolgan yuk kota-rish kuchiga ega yuk avtomobilla-ri, shuningdek, shaharlararo, xalqaro hamda sayyohlik yonalish-larida qatnovchi avtobuslar, max-sus transport vositalari yigila-di. Zavod ishga tushganidan song uch yil mobaynida har yili ikki mingtagacha Hyundai yuk avtomobillari va mingta avtobus ishlab chiqarish hamda ular uchun ehtiyot qismlar tayyorlashni bosqichma-bosqich ozlashtirish moljallanmoqda.

Amalga oshirilayotgan loyiha-lardan tashqari, turli mamlakat-lar, xususan, Yevropa, Xitoy va Hindiston kompaniyalari bilan ham Ozbekistonda qoshma korxo-nalar ochish borasida muzokara-lar olib borilmoqda. Bu mulo-qotlar faqat yengil hamda yuk avtomobillari yoki avtobuslar ishlab chiqarish bilangina chekla-nib qolmayotganini aytish joiz. Misol uchun, Namangan viloyatida Xitoyning mashhur Lifan kompaniyasi bilan sheriklikda motosikllar va velosipedlar ishlab chiqarishni tashkil etish boyicha ham rejalar tuzilgan.

Ozbekiston avtomobilsozlari ishlab chiqarishni nafaqat mam-lakat ichida, balki undan tashqa-rida ham rivojlantirish niyati-dalar. Yaqinda Ozavtosanoat AJda bolib otgan matbuot anju-manida taqdim qilingan malu-motlarga kora, Qozogistonning Qustanay shahrida bizning avto-mobillarimizni yigish yolga qoyildi. Rossiya Federatsiyasi bilan ham GM Uzbekistan avto-larini yigish joyini aniqlash boyicha muzokaralar avj nuqtasi-ga chiqqan. Sankt-Peterburg, Karachayevo-Cherkesiya, Tolyatti hamda Nijniy Novgoroddagi ishlab chiqarish maydonlari korib chiqilyapti. Bu masalada Ozavto-sanoat rahbariyati Ozbekiston avtomobilsozlarining hamkori General Motorsning zavodi ishlab turgan Sankt-Peterburg shah-riga koproq qiziqish bildirmoq-da. Qirgizistonda ham yiguv-ish-lab chiqarishni tashkil etish mu-hokama qilinyapti. Mazkur mam-lakatda ikki manzil Osh yoki Bishkek muqobillaridan bittasi tanlab olinadi va masala loyi-haning iqtisodiy jihatdan maq-sadga muvofiqligi boyicha barcha hisob-kitob amalga oshirilgach, hal etiladi. Logistika nuqtai na-zaridan kelib chiqadigan bolsak, Andijon viloyatidagi avtozavod-ga yaqinroq joylashgan Osh shahri maqulroq korinadi.

         Jizzax EIZda barpo etilayotgan Uzbekistan Peugeot Citroen Automotive avtomobil zavodida Pejo bokser va Pejo ekspert singari bir necha modifikatsiyalar tayyorlash moljallanmoqda.

         Samarsanddagi UzAutoTrailer zavodida KamAZ yuk avtomobillarining bir necha modeli yigiladi.

         Yaqin vatst ichida Namangan viloyatida ham Hyundai markasi ostida yuk avtomobillari va avtobuslar tayyorlash boshlanadi.

Ozavtosanoatning bu siyosati haqiqatga togri kelmaydigan turli mish-mishlarga sabab bolgan-dir balki. Ozavtosanoat AJ rahbarlari matbuot anjumani da-vomida bu gap-sozlarga ham mu-nosabat bildirdi. Masalan, kop yillik hamkorimiz General Motors Ozbekistonda oz faoliya-tini toxtatarmish qabilidagi gap-sozlar tarqaldi. Bu mish-mishlar-ning isboti sifatida GM oz aksiyalarini sotayotgani aytila-yotgandi. Xosh, munosabatlarimiz ozi qay holatda? Togri, mahal-liy avtosanoatimiz rahbarlari bunday jarayon davom etayotgani-ni tasdiqladi. Ozavtosanoat AJ General Motorsdan Asakadagi av-tozavodning aksiyalarini sotib olmoqda. Ayni paytda GMda bu aksiyalarning 10 foizi qolgan. Yil oxirigacha Amerika korporatsiyasining bor ulushini sotib olish rejalashtirilgan. Bundan tashqari, avtomobil dvi-gatellari ishlab chiqaruvchi GM Powertrain Uzbekistan zavodining hozir General Motorsra tegishli bolgan 70 foiz aksiyasini xa-rid qilish boyicha ham muzokaralar ketmoqda.

Ammo bu, agar shunday atash mumkin bolsa, ajralish degani emas. Aslini olganda, sheriklar birgalikdagi faoliyatni toxtat-maslik, biroq bunda Ozbekiston-ning avtomobil sanoatiga koproq mustaqillik berishni nazarda tu-tuvchi GM Ozbekiston alyan-sini tasis etish haqida keli-shib olib, hamkorlikning yangi bosqichiga chiqdilar. Alyans doi-rasida Ozavtosanoat AJ va GM mamlakatimizda avtomobil hamda dvigatellar ishlab chiqa-rish, shuningdek, avtomobillarni Chevrolet va Ravon brendlari ostida ichki hamda tashqi bozor-da ilgari surish va realizatsiya qilish boyicha hamkorlikni davom ettiradi. Faqat endi Ozavtosa-noat AJ avtomobillar hamda dvigatellar ishlab chiqarish boyicha muvofiqlashtiruvchi fao-liyatda nazoratni toliq oz zim-masiga oladi, General Motors esa bu ishda texnik kollab-kuv-vatlab, yordam korsatadi.

Amerikalik sheriklarning oz-lari alyans tasis qilinishi ish orinlari soni yoki avtomobil va dvigatellar ishlab chiqarish hajmlariga tasir etmasligini tasdiqladilar. GM avtomobil hamda dvigatellar tayyorlash uchun tarkibiy qismlar yetkazib berish-da davom etadi va Ozbekiston avtomobil sanoatini doimiy qollab-quvvatlaydi.

Yana bir jihat. Malumotlarga qaraganda, mahalliy avtosanoat mahsulotlarining eksporti hamda Ozbekistonda ishlab chiqarilgan avtomobillarni Liviya, Iordaniya, Tunis kabi davlatlarga jonatish hisobiga uning geografiyasini kengaytirishga katta_ ahamiyat be-rilayotgani holda, Ozavtosanoat AJ uchun ichki bozor ustuvor bolib qolmoqda. Oxirgi vaqtlarda ozi-mizda mahalliy yengil avtomobillar uchun talab uch barobardan koproq oshdi. Shu boisdan yengil avtomobillar yigish hajmi bir necha bor qayta korib chiqildi. Agar otgan yili mazkur korsatkich 140,2 mingtadan ziyodroqni tashkil qilgan bolsa, joriy yilda dastlab 150 mingdan ortiq avtomobil ishlab chiqarish rejalash-tirilgandi, keyinroq 170 ming-gacha, hozir esa aholi extiyojini qondirish uchun ushbu korsatkich 200 mingta, deb belgilandi.

Qolaversa, mahsulotni sotish tizimini takomillashtirish boyicha ham katta ishlar amalga oshirilmoqda. Sir emaski, aynan shu sohada dilerlar tomonidan shartnomalar tuzish, kontraktlar bilan ishlash davomida koplab qoidabuzarliklar va suiiste-molchiliklarga yol qoyilayotgan, bu esa mijozlarning nafaqat di-lerlardan, balki ishlab chiqaruv-chidan ham norozi bolishiga sabab bolayotgandi. Mazkur holat-larning barchasi dilerlar bilan munosabatlarni qayta korib chi-qishda keskin choralarni taqozo etyapti. Shu sababli, Ozavtosa-noat AJ xorijiy tajribani amalda tatbiq qilmoqchi, yani dilerlar avtomobillarni ishlab chiqaruvchidan avval sotib olib, keyin uni mijozlarga realizatsiya qiladi. Boshqacha aytganda, buyurtma bergan mijoz pulni tolagach, ozi tanlagan avtomobil-ni darhol olishi kerak. Togri, realizatsiya tizimini bir zumda ozgartirish imkonsiz. Shuning uchun ham hozircha boshqa choralar qollanmoksa. Masalan, avtomobillarni sotish tolaligicha mil-liy valyutaga otkazildi, tolov tizimini hech bir qarshiliksiz tan-lash mumkin, avtomobil xarid qilish uchun buyurtmalarni hisob-ga olishning markazlashgan elektron tizimi (yani elektron navbat) joriy etildi, dilerlik korxonalari ish faoliyatining yangi reglamenti kuchga kirdi. On-layn-tolov hamda ehtiyot qismlar sotish boyicha yagona portalni ishga tushirish yuzasidan loyihalar amalga oshirilish arafasida.

Jamiyat rahbariyatining OAV vakillariga malum qilishlari-cha, Toshkentdagi Turin politexnika universiteti qoshida tashkil etilgan Ozavtosanoat AJ-ning Innovatsiyalar markazida elektromobillar yaratish va si-novdan otkazish bilan shugulla-nuvchi maxsus guruh tuzilgan, aynan shu markazda Ozbekistondagi haydovchisiz yuruvchi ilk avtomobil loyihalashtirilayotgan ekan. Sinovlarning toliq davri muvaf-faqiyatli nihoyalangach, avtomo-bilsozlar Angren EIZda bar-po etilgan zavodda ishlab chiqa-riladigan shinalarni mahalliy avtolarga ornatishni boshlaydi. Mutasaddilarning aytishicha, eks-portga chiqarilayotgan avtomobil-larning narxini oshirish masa-lasi korib chiqilyapti, ammo ichki bozordagi avtomobillar narxini kotarish haqida gap yoq. Yana bir yangilik: Matiz ishlab chiqa-rish toxtatildi. Yaqin vaqt ichida Chevrolet Tracker modelini yi-gish boshlanadi. Bu endi keyingi mavzularimizdan biridir.

 

Manba: Xalq sozi gazetasi

 

 

 

27


2018 ,




























 

www.uzbekistan.kg  2018